Podstawowe elektronarzędzia do mieszkania warto kompletować od urządzeń potrzebnych najczęściej: do skręcania, wiercenia i mocowania prostych elementów. W większości domów pierwszym zakupem powinna być wiertarko-wkrętarka, natomiast sprzęt z udarem lub mechanizmem pneumatycznym ma sens wtedy, gdy trzeba regularnie pracować w twardych ścianach.
- Wiertarko-wkrętarka wystarcza do większości prac związanych ze skręcaniem wyposażenia i wierceniem w drewnie lub metalu.
- Narzędzie 12 V jest zwykle lżejsze, a system 18 V daje większą rezerwę do cięższych prac i rozbudowy zestawu.
- Do muru można wykorzystać urządzenie z udarem mechanicznym, ale do twardego betonu skuteczniejszy jest sprzęt z mechanizmem pneumatycznym.
- Dobry zestaw bitów i właściwie dobrane wiertła wpływają na rezultat pracy równie mocno jak samo urządzenie.
- Przy częstym używaniu warto zwracać uwagę na masę, drgania, uchwyt i pozycję pracy, a nie wyłącznie na maksymalną moc.
Zobacz też: Odkurzacz workowy dla alergika – na jakie filtry i rozwiązania zwrócić uwagę
Dlaczego wiertarko-wkrętarka akumulatorowa powinna otwierać praktyczny zestaw elektronarzędzi?
Wiertarko-wkrętarka akumulatorowa jest najbardziej uniwersalnym pierwszym rządzeniemu, ponieważ pozwala skręcać wyposażenie, wykonywać otwory w drewnie i metalu oraz realizować wiele drobnych domowych napraw bez dostępu do gniazdka. Do montażu mebli, zamocowania prostych elementów wyposażenia czy wykonywania niewielkich otworów nie jest zwykle potrzebne cięższe narzędzie udarowe.
Wybór między 12V a 18V powinien wynikać z przewidywanego zakresu pracy. Modele 12V są na ogół bardziej kompaktowe i wygodne przy skręcaniu wyposażenia, pracy w szafkach czy innych ciasnych przestrzeniach. Platforma 18V daje natomiast większą rezerwę momentu obrotowego i zwykle pozwala później korzystać z większej liczby urządzeń zasilanych tym samym typem baterii. Nie oznacza to jednak, że każda konstrukcja 18V jest automatycznie lepsza od każdej 12V — znaczenie mają silnik, przekładnia, elektronika i masa całego zestawu.
Współczesne akumulatory litowo-jonowe są szczególnie wygodne w sprzęcie mobilnym ze względu na wysoką gęstość energii w stosunku do masy i możliwość wielokrotnego ładowania. W warunkach domowych praktycznym rozwiązaniem są dwa akumulatory, ponieważ jeden może pracować, kiedy drugi pozostaje w ładowarce. Trzeba jednak stosować baterie i ładowarki zgodnie z wymaganiami producenta, ponieważ parametry poszczególnych systemów Li-Ion nie są dowolnie zamienne.
Silnik bezszczotkowy może dodatkowo ograniczać straty wynikające z mechanicznej komutacji i zużycia szczotek. Badania napędów elektronicznie komutowanych pokazują, że konstrukcje bezszczotkowe mogą osiągać wyższą sprawność niż prostsze klasyczne rozwiązania szczotkowe, chociaż konkretny rezultat zależy od zastosowania i całej konstrukcji napędu. Sprawdź też: Elektronarzędzia PRIME3
Kiedy wiertarka udarowa wystarczy, a kiedy potrzebna jest młotowiertarka?
Wiertarka udarowa jest wystarczająca do okazjonalnego wykonywania niewielkich otworów w części materiałów murowych, natomiast młotowiertarka sprawdza się lepiej w twardym betonie i konstrukcjach żelbetowych. Różnica wynika przede wszystkim z mechanizmu generowania uderzenia, a nie z samej liczby watów zapisanej na obudowie.
Klasyczna wiertarka udarowa wytwarza szybkie uderzenia mechaniczne o stosunkowo małej energii. Może być użyteczna przy cegle lub silikatach, szczególnie gdy wykonuje się kilka niewielkich otworów. W ścianach z bardzo twardego betonu, typowych między innymi dla części budynków z wielkiej płyty, praca może jednak stać się powolna i wymagać dużego nacisku.
Młotowiertarka z uchwytem SDS-Plus wykorzystuje mechanizm pneumatyczny generujący uderzenia o większej energii. Przykładowe współczesne urządzenia SDS-Plus o energii pojedynczego udaru około 2–3 J są przez producentów przeznaczane do wiercenia w betonie, a ich typowy zakres pracy obejmuje otwory kilkunastomilimetrowe. Nie jest to argument za wyborem konkretnego modelu, lecz ilustracja tego, dlaczego narzędzie pneumatyczne należy do innej klasy zastosowań niż zwykły sprzęt z udarem mechanicznym.
W mieszkaniu warto więc przyjąć prostą zasadę:
- Wiertarko-wkrętarka sprawdza się przy drewnie, metalu, skręcaniu i lekkich zadaniach montażowych.
- Wiertarka udarowa może wystarczyć do sporadycznych otworów w części materiałów murowych.
- Młotowiertarka ma sens przy regularnym wierceniu w twardym betonie, żelbecie i innych materiałach mineralnych o dużej odporności.
- Wiertarka sieciowa nadal może być rozsądnym wyborem, jeśli sprzęt jest używany rzadko, ale przez długi czas i nie zależy nam na mobilności.
Badania ergonomiczne pokazują przy tym, że podczas wiercenia w różnych materiałach zmieniają się drgania docierające do dłoni, a wpływ ma również ustawienie kończyn. W eksperymencie obejmującym beton, stal i drewno poziom drgań zależał zarówno od materiału, jak i pozycji ramienia. Inne badanie młotów udarowych wykazało, że znaczenie mają także siła docisku, siła chwytu i ustawienie ciała.
Jak dobrać zestaw bitów i wiertła do domowych napraw oraz montażu mebli?
Zestaw osprzętu powinien odpowiadać materiałom i typom łączników, z którymi użytkownik faktycznie pracuje. Uniwersalny komplet składający się z wielu przypadkowych końcówek jest mniej praktyczny niż mniejszy zestaw dobrych bitów i wierteł odpowiednich do konkretnych powierzchni.
Do skręcania wyposażenia przydają się przede wszystkim popularne profile PH, PZ, Torx oraz imbusy w rozmiarach spotykanych w meblach i wyposażeniu domowym. Końcówki magnetyczne mogą ułatwiać prowadzenie małych wkrętów, szczególnie podczas pracy jedną ręką. Kluczowe jest jednak dopasowanie profilu i rozmiaru — źle dobrany bit łatwiej wyskakuje z gniazda, niszczy łeb elementu i wymaga większej siły docisku.
W przypadku wiercenia należy rozdzielić osprzęt według materiału:
- Wiertła do drewna mają geometrię ułatwiającą precyzyjne rozpoczęcie otworu w materiale włóknistym.
- Wiertła do metalu są projektowane do skrawania stali, aluminium i innych metali w zakresie przewidzianym dla konkretnego typu.
- Wiertła widiowe wykorzystuje się do materiałów mineralnych, takich jak cegła czy niektóre rodzaje betonu.
- Wiertła SDS-Plus są przeznaczone do uchwytów tego systemu i pracy z urządzeniami wykorzystującymi mechanizm udarowy.
Stan osprzętu również wpływa na ergonomię. Badania wiercenia młotowego wykazały, że zużycie narzędzia skrawającego w połączeniu z właściwościami betonu i sposobem docisku wpływało zarówno na szybkość wykonywania otworu, jak i poziom drgań. Oznacza to, że tępe lub źle dobrane wiertło nie tylko wydłuża pracę, ale może wymuszać większy nacisk i pogarszać komfort użytkowania.
Czy warto od początku wybierać system jednego akumulatora?
System jednego akumulatora ma sens wtedy, gdy użytkownik przewiduje zakup kolejnych urządzeń tej samej klasy napięciowej. Pozwala korzystać z tych samych baterii i ładowarek w kilku narzędziach, co ogranicza liczbę elementów przechowywanych w mieszkaniu i może zmniejszyć koszt późniejszej rozbudowy.
Najlepiej jednak wybierać platformę na podstawie rzeczywistych planów. Jeżeli potrzebna jest wyłącznie jedna wiertarko-wkrętarka do sporadycznego skręcania wyposażenia, zakup rozbudowanego systemu nie jest konieczny. Jeżeli później przyda się wyrzynarka, szlifierka albo inne urządzenie mobilne, jedna linia napięciowa staje się znacznie praktyczniejsza.
Warto sprawdzić również, czy producent utrzymuje kompatybilność pomiędzy aktualnymi urządzeniami i bateriami w danej platformie. Takie rozwiązanie nie oznacza, że każdy sprzęt powinien być akumulatorowy. Do ciężkiego, długotrwałego wiercenia sprzęt sieciowy może być nadal uzasadniony, zwłaszcza jeśli używa się go tylko w jednym miejscu.
Nie należy też nadmiernie rozbudowywać pierwszego zestawu. Do typowych prac w mieszkaniu rozsądnym początkiem są:
- Wiertarko-wkrętarka z regulacją momentu i dwoma zakresami prędkości.
- Jeden lub dwa akumulatory dopasowane pojemnością do częstotliwości pracy.
- Zestaw najczęściej używanych bitów.
- Podstawowe komplety wierteł do materiałów występujących w mieszkaniu.
- Młotowiertarka dopiero wtedy, gdy konstrukcja ścian rzeczywiście tego wymaga.
Wyrzynarka i szlifierka są przydatne przy bardziej rozbudowanych pracach, ale nie należą do urządzeń potrzebnych każdemu od pierwszego dnia.
Q&A
Czy 12V wystarczy do montażu mebli?
Tak. Do skręcania typowych mebli, pracy ze stosunkowo niewielkimi wkrętami oraz wiercenia małych otworów kompaktowe urządzenie 12V jest zwykle wystarczające. Jego dodatkową zaletą jest niewielka masa.
Kiedy lepiej wybrać 18V?
Jeżeli sprzęt ma być częściej używany do większych wkrętów, wiercenia większych otworów albo później współpracować z innymi urządzeniami jednej platformy, 18V daje większą elastyczność.
Czy wiertarka udarowa poradzi sobie z betonem?
Może wykonywać niewielkie otwory w części betonów, ale w twardym materiale praca może być wolna. Do częstego wiercenia w konstrukcyjnym betonie praktyczniejsza jest młotowiertarka z mechanizmem pneumatycznym.
Czy SDS-Plus oznacza mocniejszy silnik?
Nie. SDS-Plus określa przede wszystkim system mocowania osprzętu stosowany w wielu urządzeniach udarowych. O możliwościach sprzętu decydują także energia uderzenia, konstrukcja mechanizmu, silnik i zakres zastosowań.
Czy silnik bezszczotkowy jest potrzebny do okazjonalnych prac?
Nie jest konieczny. Może zapewniać większą sprawność, mniejsze zużycie elementów komutacyjnych i korzystniejszy stosunek możliwości do gabarytów, ale przy sporadycznym skręcaniu prostszy model może być całkowicie wystarczający.
Czy mocniejsze urządzenie jest zawsze wygodniejsze?
Nie. Większe urządzenie jest zwykle cięższe, a ergonomia zależy również od uchwytu, wyważenia i sposobu pracy. Badania nad sprzętem ręcznym pokazują, że postawa i siła docisku wpływają na ekspozycję na drgania.
Źródła
- Weinert K., Gillmeister F., „Reduction of the vibration of the hand-arm system by optimization of rotary hammer drills”, 1996. Badanie związku konstrukcji osprzętu udarowego z produktywnością i ekspozycją na drgania.
- Bosch Professional, aktualne dane techniczne młotowiertarek SDS-Plus wykorzystane wyłącznie do zilustrowania typowych wartości energii udaru, zakresu wiercenia w betonie i parametrów drgań współczesnej klasy urządzeń.
- „Electronically commutated direct-current motor for driving tube-axial fans: A cost-effective design”, Applied Energy, 1990. Badanie ilustrujące wyższą sprawność napędów elektronicznie komutowanych w porównaniu z prostszymi konstrukcjami klasycznymi; wynik nie dotyczy bezpośrednio elektronarzędzi, lecz wspiera ogólną charakterystykę napędów bezszczotkowych.
